Veertig almhutten met elk hun eigen specialiteit en charme. Adembenemende natuur waar je het gevoel van krijgt aan het eind van de wereld te zijn en uitstekend onderhouden dorpen waar hotels en restaurants grotendeels door lokale families worden gerund. Het maakt van Grossarl de ideale wandel- én familiebestemming.

© Bas van Oort

© Bas van Oort

Het is de lekkerste boterham met kaas die ik sinds tijden heb gehad. Wat kan meespelen: de weg die ik ervoor heb moeten afleggen. Vanaf de parkeerplaats in het dal – al is dal een rekbaar begrip, want in Hüttschlag ben je al ruim duizend meter boven zeeniveau – is het zo’n anderhalf uur klimmen. Eerst langs de Kreealm-wasserfall, een waterval die van een grote en steile rotswand klettert. Dan zigzaggend over Alpenweiden. Langs luierende koeien die in de nazomerzon nog heel even genieten van een leven in de buitenlucht voordat ze straks weer een winter op stal moeten doorbrengen. De zon brandt een gat in een hemel die verder enkel bestaat uit blauwe lucht. Wolken zijn er niet vandaag. De wereld is blauw en groen, met ertussendoor in goudbruine bochten de weg die naar boven slingert.

Die anderhalf uur klimmen omvatten niet de eerste wandelkilometers van vandaag. Een paar uur eerder – de vallei nog fris van de kraakheldere nacht – stond ik ook al bij de parkeerplaats in Hüttschlag. Het doel van de ochtend lag een stuk dieper de vallei in. De Ötzlsee. Een compact smaragdgroen bergmeer verscholen tussen beboste hellingen. Een makkelijke wandeling, over licht glooiende wegen en karrensporen die naar een landschap leidden van kronkelende riviertjes, waar vliegvissers met hun lieslaarzen meer dan kniediep in het water stonden. Eenmaal terug nog heel even de twijfel: naar boven gaan of terug het dorp in? De dag is te mooi om er nu al mee op te houden, dus: stap voor stap de berg op. Door dennenbos, langs een houten kapelletje, om uiteindelijk te eindigen bij een berghut als een geschenk uit de hemel. Is er een fijnere ontspanning dan een zware rugzak van je lichaam hijsen en met een plof op de grond te zetten? Een waar mijn zoontje van ruim twee jaar oud bijna de volledige klim slapend in heeft doorgebracht. Het zweet van je voorhoofd te vegen terwijl je snel een blik op de menukaart werpt. Een groot glas frisdrank, een portie kaiserschmarrn waar de hele familie van kan eten en dus die boterham met kaas.

Wat ook kan meespelen: het brood is hier in de hut gebakken. De kaas hier in de stal gemaakt, van melk van de koeien die we net nog voorbij zijn gelopen. “Regelgeving hier in het Grossarltal”, zegt boer en huteigenaar Josef Ebner. “Alles wat een berghut serveert, moet lokaal geproduceerd zijn. Verser en duurzamer krijg je het niet.”

© Bas van Oort

Wie wil wandelen in het Grossarltal, heeft de almhutten voor het uitkiezen. In elk zijdal dat je vanuit Großarl en Hüttschlag kunt bereiken, zijn er meer dan genoeg. Niet voor niets luidt de bijnaam van het Grossarltal Tal der Almen. Verspreid over het dal in het uiterste zuiden van Salzburg – zou je in Hüttschlag de berg oversteken, dan loop je zo Karinthië binnen – zijn er veertig stuks. Berghutten waar families de hele zomer doorbrengen met hun vee. Ze maken vlees en kaas, schnaps, jam en honing. Ze leiden een leven zoals de mensen hier dat al eeuwen doen. Een leven dat meebeweegt met de seizoenen. Knus en warm in het dal in de winter, in een dorp dat inmiddels behoorlijk met zijn tijd is meegegaan. Maar is de sneeuw op de bergen weggesmolten en staat de zomer voor de deur, dan wacht een seizoen op hoogte. Dan is er nauwelijks bereik, moet er hard gewerkt worden en fonkelen er ’s nachts miljoenen sterren aan de hemel. En niet alleen het dagelijks leven volgt een langgerekte traditie. Ook de bergbewoners zelf volgen al generaties lang het spoor van hun voorouders.

© Bas van Oort

Dat is misschien nog wel het beste te zien op de Karseggalm, een stuk noordelijker in het Grossarltal en wat dichter bij de bewoonde wereld. Al is ook dat weer een rekbaar begrip. Want zou je die bewoonde wereld te voet tegemoet treden, dan is het zeker een paar uur lopen. Eenmaal in de berghut zelf lijkt die wereld nog veel verder weg. Daar ga je vierhonderd jaar terug in de tijd. Met grote gietijzeren pannen die boven het vuur hangen en loodzware balken die het geraamte van de almhut vormen, waarvan je je afvraagt hoe die eeuwen geleden ooit zo naar boven zijn gekomen.

Maar het hoogtepunt van een (rond)wandeling naar de Karseggalm ligt een berghut lager. De Breitenebenalm is een oase op de berg. Een plek waar je in de zomer kunt zwemmen in ijskoud water. Met een speelveld voor de deur, een groot terras in de zon waar houten tafels elkaar opvolgen. Als we op maandagochtend aankomen, staat er een busje van de lokale brandweer voor de deur. Ouderenvervoer. De dames-op-leeftijd-club uit het dal heeft zich met zichtbaar genoegen de berg op laten rijden om aan te schuiven aan de geruite tafelkleedjes. Want iedereen die naar de Breitenebenalm trekt – te voet of per auto – doet dat om dezelfde reden. Nergens zijn de kaiserschmarrn zo goed als hier. Geserveerd in de pan waarmee ze zijn gebakken. Niet alleen bedekt door een laagje poedersuiker, zelfgemaakte jam van bessen op de berg en een weckpotje appelmoes, maar ook nog eens gelardeerd met een krokant laagje gekarameliseerde suiker. Een recept dat al generaties lang op deze plek wordt gebruikt. Precies zoals in het hele Grossarltal.

© Bas van Oort

Wel zin om te wandelen maar liever niet eerst al je energie stoppen in de weg omhoog? Vanuit Großarl gaan er twee verschillende kabelbanen de berg op die je naar de hoogste plekken in het skigebied brengen. De moderne Kieserlbahn is snel, comfortabel en eindigt bij het bergstation waar ook de nieuwe berghut Wolke7 te vinden is – een hippe en moderne hut met uitgebreide eet- en drankkaart en prachtig uitzicht over de omliggende bergen. De Panoramabahn is wat klassieker, en komt uit op 1.850 meter hoogte. Tussen de twee bergstations loopt een wandelroute, en met een dagpas voor de liften is ook Dorfgastein makkelijk bereikbaar.

© Bas van Oort

Op stap met kleine kinderen? Zorg dan voor een goede wandelrugzak waar je baby of peuter in past. Zo’n kinderdrager vergroot je eigen wandelmogelijkheden gigantisch, want zelfs al zijn paden met een buggy begaanbaar, dan nog is het een behoorlijk pittige workout om die de berg op te duwen. De Thule Sapling wordt vaak als beste getest. Pluspunten: volledige verstelbaarheid op het bovenlichaam en rond de heupen, een flink zonnescherm, groot en makkelijk bereikbaar vak voor spullen en gemakkelijk te reinigen. Check Thule.com

© Bas van Oort

Großarl in cijfers

Tourismusverband Großarltal
Het hoofdkantoor van Tourismusverband Großarltal (& Hüttschlag) ligt in het centrum van Großarl, maar is door de wat uitgestrekte ligging van het dorp ongeveer een kwartier lopen vanaf het dalstation van de gondel. Adres: Gemeindestraße 6, 5611 Großarl.

 Meer informatie vind je op www.grossarltal.info. Online volg je de bestemming op @grossarltal (instagram) of via de hashtag #grossarltal. 
Facebook.com/grossarltal.info

 Vervoer
Auto: Brussel – Großarl: 950 km Utrecht – Großarl: 1.020 km

Vliegen: de luchthaven van Salzburg is het dichtstbij, vanaf daar is het nog een klein uurtje rijden naar Großarl. Er zijn pick-up services in het dorp of bij de verschillende hotels mogelijk. Transavia vliegt in de winter dagelijks op Salzburg, vanaf verschillende luchthavens in Nederland en België (Amsterdam, Eindhoven, Rotterdam/Den Haag en Brussel). Kijk online voor de beste prijzen en vliegtijden.

 Dal der almen
Tijdens de zomermaanden zijn er maar liefst veertig berghutten in bedrijf in het Grossarltal. Al die hutten hebben hun eigen specialiteit, en belangrijk: ze mogen vanwege wetgeving slechts serveren wat ze zelf maken. De kwaliteit van het eten (vlees, kaas, kaiserschmarrn en andere zoetigheden) is dan ook uitstekend en de ecologische voetafdruk is minimaal. Openingstijden en aanbod (eten, drinken, maar ook overnachten) verschillen. Vanuit het dal gaan er ook taxidiensten naar verschillende hutten. Kijk voor alle handige informatie op www.grossarltal.info.

 Wandelmogelijkheden
Er zijn meer dan 400 kilometer aan gemarkeerde wandelpaden in het Grossarltal en daarmee zijn er meer dan genoeg wandelmogelijkheden. Vanuit het hoger gelegen Hüttschlag aan het einde van het dal loop je Nationalpark Hohe Tauern in. Wie wat hoger wil beginnen, pakt vanuit Grossarl zelf een van de twee kabelbanen om het skigebied in te gaan, dat in de zomer ook meer dan genoeg wandelroutes kent. Grootse plannen? De Salzburger Almenweg, die in de Pongau 120 almhutten met elkaar verbindt, loopt met 31 etappes ook door het Grossarltal.

 Fietsverhuur
Naast wandelen kun je in het Grossarltal uitstekend fietsen, en dan met name op de mountainbike. Op meer dan de helft van alle almen zijn mountainbikeroutes te vinden, met in totaal een netwerk van 160 kilometer aan trails. Er zijn meer dan 14.000 hoogtemeters te bedwingen. Uiteraard zijn er ook meer dan genoeg mogelijkheden op een elektrische variant. Populaire (gegidste) tours: de Hirschgrubenalm (route van 31 km), de Filzmoosalm (38km) en de Reitalm (30km). In het dorp zijn meerdere plekken om een fiets te huren, waaronder Intersport Lackner en Sport Panorama.